متخصص مغز و اعصاب – پزشک مغز و اعصاب – دکتر مغز و اعصاب

متخصصان مغز و اعصاب، پزشکان متخصص در زمینه ارزیابی، تشخیص و درمان بیماری های تاثیر گذار بر سیستم عصبی هستند. متخصصان مغز و اعصاب معمولاً افرادی هستند که از استدلال بالا در شناسایی علائم جزئی و اختلالات عصبی برخوردار می باشند. برخلاف جراحان مغز و اعصاب، متخصصان مغز و اعصاب عمل های جراحی انجام نمی دهند. بلکه آنها تلاش می‌ کنند بیماری های عصبی را از طریق دارو، توانبخشی و فیزیوتراپی درمان کنند. با این حال، جراحان مغز و اعصاب قبل از انجام هرگونه مداخله جراحی بر روی مغز، با متخصص مغز و اعصاب مشورت می کنند. زیرا این متخصصان درک عمیقی از رابطه بین ساختارهای آناتومیکی و عملکرد مغز دارند.

برخی از متخصصان مغز و اعصاب

از آنجا که مغز فرمان اصلی را در بدن انسان صادر می کند، بیماری های موثر بر آن، تاثیرات منفی قابل توجهی بر سلامت و عملکرد طبیعی مغز دارند. سیستم عصبی از دو بخش برخوردار است:

  • سیستم عصبی مرکزی که شامل مغز و نخاع است
  • سیستم عصبی محیطی که شامل همه اعصاب خارج از سیستم عصبی مرکزی می باشد

مشکلات عصبی شامل طیف گسترده ای از شرایط از جمله بیماری آلزایمر، نوروپاتی دیابتی، سردرد و آسیب عصبی است. متخصصان مغز و اعصاب وظیفه تشخیص و درمان علائم مرتبط با عصب مانند کاهش حافظه، سرگیجه، سردرد و آسیب دیدگی سر را بر عهده دارند. همچنین آنها در تشخیص علائم اولیه اختلال عملکرد عصبی، تعیین علت آن، محل دقیق مشکل و درمان بالقوه آن آموزش دیده اند.

انواع تخصص های خاص پزشکی مغز و اعصاب

با توجه به ماهیت پیچیده سیستم عصبی، بسیاری از متخصصان مغز و اعصاب در درمان برخی از بیماری های عصبی خاص تمرکز دارند. تخصص های خاص نورولوژی شامل موارد زیر هستند:

متخصص مغز و اعصاب اتونومیک

متخصصان مغز و اعصاب اتونومیک، بیماری های موثر بر ضربان قلب، گشاد و باریک شدن رگ های خونی و اقدامات غیر ارادی بدن مانند تنفس و بلع را تشخیص و درمان می کنند. آنها افراد مبتلا به سندروم آدی، نوروپاتی اتونومیک خود ایمنی، نوروپاتی اتونومیک دیابتی، هایپرهیدروزیس، افت فشار خون و سندروم تاکی کاردی را درمان می کنند. پزشکانی که در این زمینه تخصص دارند، باید از سلامت و بیماری های سیستم عصبی اتونوم آگاهی داشته، ارزیابی های آزمایشگاهی و بالینی را انجام و تفسیر کنند و بیماران مبتلا به سامانه عصبی خودمختار را تشخیص دهند.

متخصصان مغز و اعصاب رفتاری

متخصصان مغز و اعصاب رفتاری، بیماران مبتلا به اختلالات مغزی را که تغییر رفتار می دهند، ارزیابی، مدیریت و درمان می کنند. آنها بیماران را با توجه به حافظه، احساسات، زبان و مشکلات رفتاری درمان می کنند. پزشکان متخصص در عصب شناسی رفتاری باید از جنبه های آسیب شناختی و بالینی فرآیند های عصبی مرتبط با رفتار، شناخت، احساسات و عملکرد ابتدایی عصبی آگاه باشند. آنها معمولاً علائم بیماری هایی مانند فراموشی، زوال عقل، نارساخوانی و روان پریشی و همچنین مواردی که ناشی از صدمات آسیب زا هستند را درمان می کنند.

متخصص اعصاب و روان

متخصص اعصاب و روان در بررسی بیماری های عصبی تخصص دارد. رشته نوروفیزیولوژی در معالجه مشکلات اعصاب و عضلات تمرکز دارد. متخصصان اعصاب و روان، فعالیت عصبی و آسیب عصبی-عضلانی را تعیین می کنند. آنها فعالیت الکتریکی سلول های عصبی در مغز را اندازه گیری می کنند؛ بنابراین، باید مهارت هایی در استفاده از ابزارهایی مانند الکتروآنسفالوگرافی را داشته باشند. علاوه بر این، پزشکان نوروفیزیولوژی تحقیقاتی در زمینه عصب و الکترومیوگرافی انجام می دهند. شرایطی که توسط متخصص اعصاب و روان درمان می شوند، شامل صرع، گرفتگی اعصاب، سکته مغزی، زوال عقل، بیماری اسکلروز و بیماری های عصبی و عضلانی هستند.

متخصصان مغز و اعصاب سالمندان

متخصص مغز و اعصاب سالمندان در تشخیص، معالجه و مراقبت از شرایط عصبی افراد مسن تخصص دارد. آنها همچنین در مطالعه فرآیند پیر شدن سیستم عصبی مرکزی و آسیب پذیری آن در برابر برخی از بیماری های عصبی، تخصص دارند. تمرکز متخصصان مغز و اعصاب سالمندان بر روی بیماری ‌هایی مانند آلزایمر، زوال عقل، اختلالات راه رفتن و بیماری پارکینسون و تاثیر داروها بر روی سیستم عصبی است. عصب شناسی سالمندان با سایر تخصص های مغز و اعصاب از جمله اثر شناسی رفتاری و اختلالات حرکتی همپوشانی دارد.

متخصص مغز و اعصاب عروقی

برخی از بیماری های عصبی مانند سکته ها و آنوریسم ها به دلیل ایجاد مشکل در سیستم گردش خون مغز ایجاد می شوند. در واقع، این بیماری ها به خود سیستم عصبی مربوط نیستند. متخصصان مغز و اعصاب عروقی با کمک تصویر برداری های پیشرفته، تست های رادیولوژی و دوربین های مینیاتوری و ابزارهایی که وارد رگ ها می ‌شوند، مشکلات را تشخیص داده و درمان می کنند. از این تکنیک ها همچنین می توان برای رفع انسداد ها یا ترمیم رگ های خونی با استنت و ارزیابی آسیب به مغز بیمار استفاده شود.

متخصص مغز و اعصاب بالینی

در حالی که برخی از متخصصان مغز و اعصاب در درمان اختلالات عصبی تمرکز دارند، نوروفیزیولوژیست های بالینی در درجه اول تشخیص دهنده مشکلات هستند. سیگنال های عصبی به عنوان تکانه های الکتریکی به مغز فرستاده می شوند و توسط مغز پردازش می شوند. متخصصان مغز و اعصاب بالینی با استفاده از انواع آزمایشات، عملکرد عصبی را ارزیابی کرده و نقص عصبی را تشخیص می دهند.

متخصص رشد عصبی و عصب شناسی عضلانی

برخی از شرایط عصبی مانند فلج مغزی و سندروم ‌داون بر رشد طولانی مدت یک بیمار تاثیر می گذارد. بیماران مبتلا به این شرایط خاص به مراقبت طولانی مدت در طول زندگی خود نیاز دارند. اختلالات عصبی-عضلانی مانند دیستروفی عضلانی و اسکلروز جانبی آمیوتروفیک، با تداخل در برقراری ارتباط بین اعصاب و ماهیچه ها رشد جسمی بیمار را مهار می کنند. این مشکلات قابل درمان نیستند. اما عصب شناسان عضلانی می توانند به بهبود کیفیت زندگی بیمار کمک کنند.

متخصص مغز و اعصاب کودکان

سیستم عصبی کودکان شباهت فراوانی با سیستم عصبی بزرگسالان دارد، اما مراقبت از آنها نیاز به مهارت های بیشتر دارد. متخصص مغز و اعصاب کودکان در مورد نیازهای ویژه عصبی کودکان که در حال رشد است، آموزش دیده است. آموزش متخصصان مغز و اعصاب کودکان تا حدودی با نورولوژیست های عصبی-عضلانی و نورولوژیست های رشد عصبی همپوشانی دارد؛ زیرا این شرایط اغلب در کودکان مشاهده می‌ شود.

وظایف و مسئولیت های متخصص مغز و اعصاب

متخصص مغز و اعصاب، فرد باهوشی است که زندگی خود را وقف درمان اختلالات سیستم عصبی می کند. این حرفه پزشکی به صبر و تحمل زیاد، درک عمیق آناتومی و فیزیولوژی و همچنین دانش لازم در مورد سایر سیستم های بدن مانند سیستم قلبی عروقی، تنفسی، غدد درون ریز و گوارش نیاز دارد. این امر به این دلیل است که بیماری‌ هایی که بر روی سایر سیستم های بدن تاثیر گذار هستند، ممکن است به طور مستقیم بر عملکرد مغز نیز تاثیرگذار باشند. به عنوان مثال، فشار خون بالایی که درمان نشده، ممکن است باعث سکته مغزی و در نتیجه مرگ سلول های مغزی شود. اگرچه این بیماری در ابتدا خود را به عنوان یک مشکل قلبی بروز می دهد، اما در نهایت به یک مشکل عصبی مهم تبدیل شده که باید توسط متخصص مغز و اعصاب برطرف شود.

علاوه بر این، متخصصان مغز و اعصاب از دانش کافی در مورد بیماری های عفونی، باکتری ها و آنتی بیوتیک ها برخوردار هستند. بسیاری از عفونت ‌ها می توانند بر مغز تاثیر بگذارند و یا به مغز گسترش یابند. مننژیت نمونه ی یک بیماری عصبی است که به دلیل عفونت ایجاد می شود.

متخصصان مغز و اعصاب همچنین انواع بیماری های عصبی محیطی را که ممکن است منجر به از بین رفتن عملکرد عضلات، از دست دادن حس لامسه، از دست دادن حساسیت به درد و حتی اختلال در گفتار یا نابینایی شود را درمان می ‌کنند. یکی دیگر از بیماری هایی که توسط متخصصان مغز و اعصاب به آن پرداخته می شود، بیماری صرع است.

یک متخصص عصب شناسی تحقیقات مربوط به یک بیمار را با انجام آزمایش های عصبی که شامل ارزیابی عملکرد اصلی مغز و ارزیابی فردی از هر گروه عصبی محیطی است، آغاز می کند. این روشی اساسی برای درک محل مشکل در سیستم عصبی است. با این حال، متخصصان مغز و اعصاب می توانند با استفاده از ابزارها و تکنیک های پیشرفته تصویربرداری مانند سی تی اسکن و ام آر آی، تشخیص دقیق تری را ارائه دهند.

پزشک مغز و اعصاب همچنین با افراد مبتلا به تشنج، افرادی که توانایی های حرکتی در اندام های خود را از دست داده اند یا از بیماری که توانایی گفتاری در آنها کاهش یافته است، همکاری کنند. علاوه بر این، آنها به حل مشکلات و برطرف کردن جزئیات کوچک برای جلوگیری از وخیم تر شدن اوضاع می پردازند. به عنوان مثال، ایجاد تغییرات کوچک در اندام های بیمار ممکن است اولین علامت از یک مشکل بزرگ مغزی منطقه ‌ای مانند سرطان یا انسداد جریان خون باشد. دکتر مغز و اعصاب با شناخت چنین علائم و جزئیاتی قادر به درمان بیماری ها در مراحل اولیه است.

روش های تشخیصی مورد استفاده توسط متخصصان مغز و اعصاب

متخصصان مغز و اعصاب برای تشخیص و درمان شرایط عصبی از روش های مختلفی استفاده می کنند. برخی از این روش ها شامل موارد زیر هستند:

پونکسیون کمری

یک پزشک مغز و اعصاب می تواند از ایجاد یک سوراخ کمر برای جمع آوری نمونه ای از مایع ستون فقرات استفاده کند. آن ها ممکن است از این روش برای تشخیص شرایط زیر استفاده کنند:

  • مننژیت
  • آنسفالیت
  • میلیت
  • سرطان خون
  • بیماری های خود ایمنی مانند بیماری اسکلروز
  • زوال عقل
  • خونریزی مغزی

متخصصان مغز و اعصاب همچنین می ‌توانند از پونکسیون کمری برای درمان شرایطی که بر روی نخاع تأثیر می گذارند، استفاده کنند.

الکترومیوگرافی

متخصص مغز و اعصاب می تواند از الکترومیوگرافی برای ارزیابی میزان پاسخ عضلات فرد به تحریک الکتریکی نورون های حرکتی استفاده کند. در طی انجام الکترومیوگرافی متخصص آموزش دیده سوزن های کوچکی به نام الکترود را به داخل عضله وارد می کند. این الکترودها فعالیت های مختلف الکتریکی را که در عضلات و بافت عضلانی رخ می ‌دهد، ضبط می کنند. متخصصان مغز و اعصاب می توانند از نتایج این تست برای تشخیص بیماری های عصبی-عضلانی مانند میاستنی گراویس استفاده کنند.

الکتروانسفالوگرام

متخصصان مغز و اعصاب برای اندازه گیری و ثبت فعالیت الکتریکی در مغز از الکتروانسفالوگرام استفاده می کنند. نورون ها در مغز از طریق تکانه های الکتریکی با عصب های دیگر ارتباط برقرار می‌ کنند. الکتروانسفالوگرام می تواند آنها را ضبط کند. متخصصان مغز و اعصاب می توانند از نتایج این تست برای شناسایی فعالیت الکتریکی غیر طبیعی در مغز و تشخیص شرایط خاص مانند موارد زیر استفاده کنند:

  • صرع
  • تشنج
  • تومورهای مغزی
  • مشکلات خواب

تست تنسیلون

میاستنی گراویس یک بیماری عصبی عضلانی نادر است که باعث ضعیف شدن عضلات در بازوها و پاها می شود. متخصص مغز و اعصاب می تواند از آزمایش خون به نام تست تنسیلون برای تشخیص این بیماری استفاده کند. در طی انجام این تست، پزشک متخصص مقدار کمی از تنسیلون را به جریان خون تزریق می‌ کند. سپس بیمار باید حرکات مختلفی را انجام دهد. اگر فرد پس از تزریق تنسیلون قدرت خود را بازیابد، این نشان دهنده بیماری میاستنی گراویس است.

سایر تست های تشخیصی

  • تست های ازمایشگاهی مانند تجزیه و تحلیل خون و ادرار
  • تست های تصویربرداری مانند سونوگرافی، سی تی اسکن، ام آر آی و پت اسکن
  • ازمایش ژنتیک
  • بیوپسی
  • آنژیوگرافی