متخصص آنکولوژی – آنکولوژیست – دکتر آنکولوژی

آنکولوژیست، پزشک متخصصی است که در تشخیص و معالجه انواع سرطان ها تخصص دارد. سرطان یکی از دلایل اصلی مرگ و میر در جهان می باشد. اما به دلیل پیشرفت در روش های تشخیصی، درمان و مدیریت سرطان، میزان بقا و طول عمر بیماران بهبود یافته است. افراد مبتلا به سرطان به طور معمول با تیمی از ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی از جمله پرستاران، متخصصان رژیم غذایی، آسیب شناسان و متخصص آنکولوژی در ارتباط هستند.

آنکولوژی شاخه ‌ای از علم پزشکی است که به تومورها و انواع سرطان ها می پردازد. آنکولوژیست ها گاهی اوقات به عنوان متخصصان سرطان نیز شناخته می شوند. متخصصان آنکولوژی از طریق روش های تشخیصی مختلفی مانند سی تی اسکن، بیوپسی یا ام آر آی انواع سرطان ها را تشخیص داده و سپس درمان می کنند. متخصصان آنکولوژی که در زمینه جراحی تخصص دارند، می توانند تومورهای سرطانی را از بین ببرند. همچنین آنکولوژیست های پرتو درمانی برای کوچک کردن تومورها یا حتی از بین بردن سلول های سرطانی، از روش پرتو درمانی استفاده می کنند. صرف نظر از تخصص آنکولوژیست ها، آنها با پزشکان و سایر کادر پزشکی برای درمان بیماران همکاری می کنند.

انواع تخصص های آنکولوژی

دکتر آنکولوژی انواع سرطان ها را درمان کرده و به افراد بیمار مراقبت های پزشکی ارائه می دهد. تخصص آنکولوژی به سه بخش عمده تقسیم می شود. این بخش ها شامل موارد زیر هستند:

مدیکال آنکولوژی

متخصصان مدیکال آنکولوژی با استفاده از شیمی درمانی یا سایر داروها از جمله داروهای هدفمند و ایمونوتراپی، سرطان را درمان می کنند. برای بسیاری از بیماران، متخصصان مدیکال آنکولوژی به عنوان پزشک اصلی آنها به شمار می روند. در واقع مدیکال آنکولوژی انواع مراقبت ها و درمان های پزشکی سرطان را که توسط متخصصان دیگر ارائه می ‌شوند، هماهنگ می‌ کند. این پزشکان علائم سرطان و عوارض جانبی ناشی از درمان را نیز مدیریت می کنند. به طور خلاصه، کار اصلی یک مدیکال انکولوژی مدیریت سرطان است.

مدیکال انکولوژیست ها از روش‌های غیر تداخلی زیر برای درمان و مدیریت سرطان استفاده می کنند:

  • شیمی درمانی
  • بیولوژی درمانی
  • هورمون درمانی
  • درمان های هدفمند

آنکولوژی جراحی

متخصصان آنکولوژی جراحی پزشکانی هستند که سرطان را با روش های جراحی تشخیص داده و درمان می کنند. کار این متخصصان شامل انجام بیوپسی می باشد که به آنها امکان نمونه گیری از بافت برای بررسی توده سرطانی، علت و یا میزان گسترش آن را فراهم می کند. در واقع آنکولوژیست های جراحی می توانند تشخیص سرطان را تائید کرده و مرحله آن را مشخص کنند. همچنین آنها می توانند بر اساس اطلاعاتی که از بیوپسی ها، آزمایش های تصویربرداری و سایر تست های آزمایشگاهی جمع آوری می کنند، گزینه های مختلف درمانی را ارائه دهند. اگر بیوپسی سلول های سرطانی را در نمونه بافت نشان دهد، یک آنکولوژیست جراحی می تواند تومور و بافت های اطراف آن را خارج کند.

آنکولوژی پرتو

متخصص آنکولوژی پرتو در ارائه پرتو درمانی خارجی و داخلی به مبتلایان سرطان تخصص دارد. در واقع آنکولوژی پرتو در معالجه سرطان با پرتو درمانی، استفاده از پرتو نگاری پر انرژی یا ذرات دیگر تخصص داشته و از آن ها برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می کند.
پرتو درمانی خارجی از پرتوهای فتون پر انرژی برای از بین بردن سلول های سرطانی و کوچک نمودن تومورها استفاده می کند. پرتو درمانی داخلی نیز یک روش سیستمیک بوده و شامل بلع، تزریق یا قرار دادن یک ماده رادیو اکتیو مانند ید رادیو اکتیو در ناحیه ی مورد نظر بدن می باشد. بیماران ممکن است پرتودرمانی را به تنهایی و یا همراه با سایر روش های درمانی دریافت کنند. به عنوان مثال، آنان ممکن است پرتو درمانی را برای کوچک کردن تومور، قبل از عمل جراحی انجام دهند. برخی از سرطان ها به بهترین شکل ممکن به پرتو درمانی خارجی پاسخ می ‌دهند. این در حالی است که برخی دیگر از آنها به پرتو درمانی داخلی و هدفمند پاسخ می دهند.
روش پلنینگ نیز بخش جدایی ناپذیر از کار متخصصان آنکولوژی پرتو است. این روش شامل استفاده از نرم افزارهای پیشرفته و رایانه برای ترسیم و هدف گذاری دقیق نحوه تابش اشعه به آناتومی بیمار می باشد. آنکولوژی پرتو یک تخصص محبوب در میان تخصص های آنکولوژی به شمار می رود. این رشته به دلیل بالا رفتن میزان سرطان ها و پیشرفت های چشمگیر در فناوری های پزشکی، فرصت های گسترده ای را برای تحقیقات بیشتر فراهم می آورد. در حالی که آنکولوژیست های پرتو بر روی استفاده از روش های پرتو درمانی در معالجه سرطان متمرکز شده‌اند، اما آنها در درجه اول آنکولوژیست هستند و باید سرطان را به عنوان یک بیماری درک کرده و الگوهای شیوع و بیولوژی آن را بشناسند.
انواع دیگر آنکولوژیست ها عبارتند از:

آنکولوژیست های زنان و زایمان

این متخصص آنکولوژی در درجه اول بر مراقبت و معالجه زنان مبتلا به سرطان تخمدان، رحم و گردن رحم تمرکز دارد. در برخی موارد، آنها نقش مدیکال آنکولوژیست و آنکولوژی جراحی را نیز بر عهده می گیرند. به این ترتیب که پروتکل های شیمی درمانی را تعیین کرده و برای درمان این سرطان ها عمل جراحی انجام می دهند.

متخصصان آنکولوژی کودکان

آنکولوژیست های کودکان در معالجه کودکان و نوجوانان مبتلا به سرطان تخصص دارند. سه بخش عمده مدیکال آنکولوژی، آنکولوژی جراحی و آنکولوژی پرتو نیز ممکن است آنکولوژیست های اطفال باشند که تخصص های مربوط به خود را به طور انحصاری در زمینه بیماری ‌های کودکان به پایان رسانده اند. از آنجا که برخی از انواع سرطان ها مانند تومورهای خاص مغزی، لوسمی لنفوسیتی حاد و استئوسارکوم بیشتر در کودکان و نوجوانان رخ می دهند، بنابراین بزرگسالانی که به این سرطان ها دچار می شوند، معمولاً به آنکولوژیست کودکان ارجاع داده می شوند.

آنکولوژی-هماتولوژی

این متخصصان، بورس تحصیلی خود را در زمینه خون شناسی و سرطان شناسی به پایان رسانده و در تشخیص و درمان سرطان های مرتبط با خون مانند لوسمی، لنفوم غیر هوچکین، لنفوم هوچکین و میلوما تخصص دارند. بسته به نوع بیماری و تشخیص آن، سرطان به درجات مختلفی تقسیم می شود. متخصصان آنکولوژیستی که به آنها اشاره شد، می توانند در موارد زیر نیز فعالیت داشته باشند:
  • تشخیص سرطان و مرحله پیشرفت آن در بیمار
  • تشخیص اینکه سرطان در کدام قسمت از بدن واقع شده است و تا چه اندازه گسترش یافته و همچنین میزان تاثیر آن بر سایر قسمت های بدن
  • ارائه خدمات و مراقبت از بیماران
  • کمک به حفظ کیفیت زندگی بیمار با کنترل درد ناشی از سرطان و سایر علائم و عوارض جانبی سرطان مانند یبوست، حالت تهوع، استفراغ و خستگی
  • بحث در مورد تمام گزینه های درمانی و یافتن بهترین نوع درمان

روش های تشخیصی برای شناسایی سرطان

تیم آنکولوژی برای تشخیص سرطان از روش های مختلفی استفاده می کنند. این روش ها شامل موارد زیر هستند:

سابقه پزشکی: مهمترین ابزار تشخیصی سرطان، بررسی سابقه پزشکی بیمار است. متخصص آنکولوژی به علائمی که نشان دهنده سرطان هستند، توجه ویژه ای دارد. این علائم ممکن است شامل خستگی، کاهش وزن، کم خونی غیرقابل توضیح و تب با منشاء ناشناخته باشند.

آزمایش خون: آزمایش خون به منظور کمک به یافتن نشانگرهای بیولوژیکی یا تومور گرفته می شود.

بیوپسی: بیوپسی شامل نمونه گیری از بافت تومور برای آزمایش است.

آندوسکوپی: آندوسکوپی یک روش غیر جراحی برای معاینه دستگاه گوارش است.

تکنیک های تصویربرداری رادیولوژی:

تکنیک های تصویربرداری شامل موارد زیر هستند:

  • اشعه ایکس
  • سی تی اسکن
  • اسکن ام آر آی
  • سونوگرافی
  • تکنیک های تصویر هسته‌ ای که شامل اسکین تی گرافی، مقطع نگاری رایانه ای تک فوتونی، توموگرافی انتشار پوزیترون هستند.