متخصص پاتولوژی – پاتولوژیست – پزشک پاتولوژی

متخصص پاتولوژی که همچنین به عنوان متخصص آسیب شناسی نیز شناخته می شود، پزشک متخصص در زمینه بررسی علل، ماهیت و اثرات بیماری ها است. پاتولوژیست ها، مایعات و بافت‌های بدن را مورد مطالعه قرار داد، به پزشکان معالج در تشخیص وجود هر گونه مشکل پزشکی کمک کرده و تست های آزمایشگاهی مختلف را برای نظارت بر سلامت بیماران مبتلا به بیماری ‌های مزمن انجام می ‌دهند. علاوه بر این، یک متخصص پاتولوژی از سلول ها یا بافت ها برای معاینه و تشخیص خوش خیم یا بدخیم بودن انواع توده های سرطانی، نمونه برداری می کند.

برخی از متخصصان پاتولوژی

پاتولوژی یا آسیب شناسی چیست؟

تخصص پاتولوژی و آسیب شناسی در مورد درک بیماری ‌ها است. در آسیب شناسی، بیماری به هرگونه انحراف جزیی و جدی از حالت طبیعی گفته می شود. در واقع، آسیب شناسی شاخه ای از پزشکی است که به فرایندهای بیماری ها، چگونگی ایجاد و عوارض ناشی از آن ها می پردازد. پاتولوژی بخشی از پزشکی آزمایشگاهی محسوب می شود.

وظایف و مسئولیت های متخصص پاتولوژی

پاتولوژیست ‌ها با ارائه اطلاعات لازم به پزشکان، به مراقبت مناسب از بیماران کمک می کنند. یک متخصص پاتولوژی مایعات و بافت های بدن را مورد مطالعه قرار می دهد. سپس نتایج را برای تشخیص وجود هر گونه مشکل پزشکی و انجام تست های آزمایشگاهی لازم، به پزشک معالج ارائه می دهد. آنها همچنین ممکن است مراحلی را که موجب پیشگیری از بیماری و حفظ سلامتی می شوند، توصیه کنند.

متخصص پاتولوژی همچنین بیوپسی از بافت را معاینه کرده و خوش خیم یا بدخیم بودن تومور ها را بررسی می کند. برخی از آسیب شناسان در ژنتیک تخصص دارند. به عنوان مثال، می توانند مناسب ترین نوع درمان برای انواع خاصی از سرطان ها را تعیین کنند. علاوه بر این، پاتولوژیست‌ ها با انجام کالبد شکافی، نه تنها علت مرگ افراد را تعیین می‌ کنند، بلکه اطلاعات بیشتری در مورد پیشرفت ژنتیکی یک بیماری را نیز کشف می کنند.

تخصص های فرعی پاتولوژی

آسیب شناسی تخصص های فرعی مختلفی دارد که شامل موارد زیر هستند:

آسیب شناسی آناتومیک

آسیب‌شناسی آناتومیک شامل بررسی ویژگی های آناتومیکی مانند بافت، برای تشخیص و افزایش دانش در مورد بیماری ها است. در آسیب شناسی آناتومیک ممکن است نمونه ای از بافت مورد نظر از بدن خارج شده و یا بررسی به صورت کالبد شکافی انجام شود. آسیب شناسی آناتومیک می تواند شامل بررسی سلول ها در زیر میکروسکوپ باشد، اما در برخی موارد، بررسی اندام ها مانند پارگی طحال نیز لازم است. علاوه بر این، آسیب شناسی آناتومیک شامل بررسی خصوصیات شیمیایی سلول ها و نشانگرهای ایمونولوژیکی آنها است. زیر شاخه های گسترده ی آسیب ‌شناسی آناتومیکی شامل موارد زیر هستند:

  • آسیب شناسی جراحی: آسیب شناسی جراحی به بررسی بافت ‌های برداشته شده در حین عمل گفته می شود. در این روش، نمونه ی کوچکی از بافت تومور را برای تعیین بدخیم یا خوش خیم بودن مورد بررسی قرار می ‌دهند. به این روش بیوپسی گفته می شود.
  • هیستوپاتولوژی: هیستوپاتولوژی شامل بررسی سلول ها در زیر میکروسکوپ است که برای مشاهده آسان تر آنها به رنگ آمیخته شده اند. این رنگها فلورسانس هستند.
  • سیتوپاتولوژی: در این روش مایعات و بافت های بدن مانند نمونه هایی که در پاپ اسمیر گردن رحم گرفته ‌می شوند، به منظور غربالگری و تشخیص بیماری و تعیین روش درمانی در سطح سلولی مورد بررسی قرار می گیرند. یک سیستولوژیست شکل و عملکرد سلول ها را بررسی می کند.

روش های مورد استفاده توسط آسیب شناسان آناتومیک عباتند از:

  • میکروسکوپ الکترونی: میکروسکوپ الکترونی نوعی میکروسکوپ است از الکترون های شتاب یافته برای افزایش بزرگنمایی استفاده می کند. این میکروسکوپ تجسم ساختارهای داخل یک سلول را امکان پذیر می سازد.
  • ایمونو هیستوشیمی: این روش شامل استفاده از پروتئین های ایمنی به نام آنتی بادی است. زمانی که این پروتئین ها با گیرنده های آنتی ژن ها مطابقت داشته باشند، می توانند به تشخیص سرطان و برخی از عفونت های ویروسی کمک کنند.
  • هیبریداسیون در محل فلورسنت: این روش یک تکنیک مولکولی و شبیه به ایمونوهیستوشیمی است که در آن DNA یا RNA با DNA یا RNA مربوط به یک نمونه مطابقت داده می شود. این روش برای بررسی سرطان های خاص یا ناهنجاری های کروموزومی استفاده می شود.
  • سیتوژنیک بافت: این روش طیف وسیعی از تکنیک های مولکولی است که اختلالات کروموزومی را با مشخص کردن خطا ها در توالی ژنتیکی تشخیص می دهد.
  • ایمونوفنوتیپ جریان: در این روش نمونه ‌ای از بافت در معرض آنتی بادی های مختلف برای شناسایی انواع سلول های طبیعی و غیرطبیعی قرار می گیرد. این روش به ویژه در لوسمی و لنفوم مفید است.

آسیب شناسی بالینی

آسیب شناسی بالینی، بیماری ها را از طریق تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی مایعات بدن و بافت ‌ها تشخیص می دهد. به عنوان مثال، ممکن است اجزای شیمیایی خون با آنالیز سلولی بررسی شده تا وجود هرگونه میکروارگانیسم ها مانند باکتری ها در آن مشخص شود. گاهی اوقات رشته پاتولوژی بالینی به عنوان علوم آزمایشگاهی نیز شناخته می شود. روش های رایج آسیب شناسی بالینی شامل موارد زیر هستند:

  • پاتولوژی شیمیایی یا شیمی بالینی: این شاخه از پاتولوژی شامل تجزیه و تحلیل شیمیایی مایعات بدن از طریق آزمایش و ابزارهای میکروسکوپی است. معمولا آسیب شناسی شیمیایی شامل مطالعه خون و اجزای آن مانند گلبول های سفید است. آسیب‌ شناسان شیمی بالینی مواد مختلف موجود در خون و مایعات بدن مانند پروتئین ها، هورمون ها و الکترولیت ها را شناسایی می کنند؛ زیرا تغییرات آن ها می ‌تواند سرنخ هایی در مورد بیماری ارائه دهند. به عنوان مثال، آسیب شناس شیمی بالینی می تواند خطر بیماری های قلبی را با استفاده از سطح کلسترول و تری گلیسیرید ارزیابی کند.
  • هماتولوژی: هماتولوژی نیز به مطالعه خون مربوط می شود. در واقع این شاخه از پاتولوژی جنبه‌ های مختلف بیماری که بر روی خون تاثیر گذار هستند، مانند اختلالات خونریزی، مشکلات لخته شدن و کم خونی را بررسی می کند. هماتولوژیست ها همچنین سیستم لنفاوی و مغز استخوان را که سایر بخش های سیستم خون ساز هستند، بررسی می ‌کنند.
  • ایمونوپاتولوژی: ایمونوپاتولوژی شامل مطالعه اختلالات سیستم ایمنی بدن است. این شاخه از پاتولوژی به تاثیر دارو و پاسخ آن به مولکول های خارجی، آلرژن ها، نقص ایمنی و پیوند عضو می پردازد.

روش های مورد استفاده توسط آسیب شناسان بالینی عباتند از:

  • معاینات ماکروسکوپی: معاینات ماکروسکوپی شامل ارزیابی بصری یک نمونه برای بررسی ناهنجاری ها مانند رنگ، تراکم، انعقاد و رسوب است.
  • ارزیابی میکروسکوپی: این این روش از تکنیک های مختلفی برای بررسی میکروسکوپی نمونه استفاده می کند.
  • آنالایزرهای خودکار: در این روش طیف گسترده ای از تجهیزات کالیبره شده برای ارزیابی نمونه ها مورد استفاده قرار می گیرد.
  • کشت های آزمایشگاهی: در این روش به منظور رشد و شناسایی پاتوژن های باکتریایی، قارچی و ویروس ها، نمونه‌ ای از مایع در محیط کشت قرار داده می شود.

پاتولوژی مولکولی

پاتولوژی مولکولی شامل بررسی ناهنجاری های بافت ها و سلول ها در سطح مولکولی است. پاتولوژی مولکولی برای بررسی اینکه چه مولکول هایی در سلول ها وجود دارند، استفاده می شود. آسیب شناسی مولکولی می تواند جنبه های آسیب شناسی آناتومیک و بالینی را با هم ترکیب کند. برخی از تکنیک هایی که می توانند در آسیب شناسی مولکولی مورد استفاده قرار گیرند، شامل واکنش زنجیره ای پلیمراز برای تقویت DNA، لیبلینگ فلوئورسانس، تصویربرداری کاریوتیپ کروموزوم‌ ها و ریز آرایه های DNA است.

مهارت های لازم برای تبدیل شدن به متخصص پاتولوژی

دانش عالی در مورد فرایند های ناشی از تغییرات در سلول ها و بافت های بدن که می ‌توانند باعث بیماری شوند شامل موارد زیر است :

  • مهارت های تشخیصی قوی برای تعیین نوع بیماری، شدت و میزان آن
  • مهارت های حل مسئله و تصمیم گیری بالینی
  • مهارت های کار گروهی
  • مهارت های سازمانی
  • توانایی برقراری ارتباط موثر با بیماران و سایر پزشکان