متخصص ریه – پزشک ریه – دکتر ریه

تخصص ریه ، شاخه ای از پزشکی داخلی است که بر پیشگیری، تشخیص و درمان شرایطی که بر روی ریه ها و مجاری تنفسی تاثیرگذار هستند، تمرکز دارد. متخصص ریه ، پزشک متخصصی است که در تشخیص و درمان بیماری های ریه و بیماری های قفسه سینه، به ویژه ذات الریه، آسم، سل، آمفیزم و عفونت های پیچیده قفسه سینه تخصص دارد. متخصصان ریه در انواع اختلالات تنفسی که در زیر به آن ها اشاره می کنیم تخصص دارند :

  • اختلالات عفونی
  • اختلالات ساختاری
  • اختلالات التهابی
  • نئوپلاستیک که با تومور در ارتباط است
  • اختلالات خود ایمنی

در برخی موارد، اختلالات تنفسی به سیستم قلبی عروقی گسترش می یابد که باید توسط متخصص قلب و عروق نیز مورد بررسی قرار گیرد . برخی از شرایط خاص مانند بیماری عروق ریوی می تواند در ابتدا بر روی سیستم تنفسی تاثیر گذاشته و سپس به سایر اعضای بدن گسترش یابد .

دستگاه تنفسی چیست؟

دستگاه تنفسی شامل اندام هایی است که به شما در تنفس کمک می کنند. بخش عمده این سیستم شامل مجاری هوایی ، ریه ها و عضلات تنفسی است. مجاری هوایی شامل موارد زیر است :

  • بینی
  • دهان
  • حلق
  • حنجره
  • نای
  • برونش
  • برونشیول ها
  • آلوئولی

شما برای نفس کشیدن از چندین ماهیچه استفاده می کنید که مهمترین آن دیافراگم است . عضلات دیگر به صورت زیر گروه بندی می شوند :

  • عضلات بین دنده ای که به استنشاق کمک می کنند .
  • عضلات فرعی که به استنشاق کمک می کنند، اما نقش اصلی را ندارد .
  • عضلات بازدم که به بازدم قوی و موثر کمک می کنند .

اختیارات و وظایف متخصص ریه

متخصص ریه بیماری هایی را که بر سیستم تنفسی زنان و مردان تاثیر می گذارد ، تشخیص و درمان می کند. این متخصصان به طور خاص در پزشکی داخلی ، ریه و سیستم قلبی ریوی که شامل ریه ها ، قلب ، رگ های خونی و تمام ارگان های درگیر در تنفس است ، آموزش می بینند. زمانی که بیمار علائمی از بیماری ریه مانند تنگی نفس ، خس خس سینه ، درد قفسه سینه و سرفه مداوم داشته باشد، به پزشک ریه مراجعه می ‌کند . برای تشخیص بیماری های ریه ، روش های مختلفی مانند آزمایش عملکرد ریه و تصویربرداری وجود دارد . زمانی که بیماری ریوی تشخیص داده شود ، دکتر ریه ، درمان های توانبخشی ریه و یا دارو تجویز می کند. توانبخشی برای بیمارانی مناسب است که عملکرد تنفسی در آنها کاهش یافته و یا داروها در تسکین علائم آن ها موثر نیستند. متخصصان ریه از بین روش های درمانی اختلالات تنفسی که شامل آنتی بیوتیک ها، استروئیدها و وسیله های استنشاقی است، مناسب ترین روش را انتخاب خواهند کرد. متخصصان ریه همچنین بیماران خود را به ایجاد تغییر در شیوه زندگی تشویق می کنند. علاوه بر این ، آنها در مراحل پیشرفته ی آمفیزم ، به بیماران دستگاه های تنفسی و اکسیژن را توصیه می کنند.

برخی از بیماری هایی که توسط متخصص ریه درمان می‌شوند ، شامل سرطان ریه ، ذات الریه ، فیبروز کیستیک ، آپنه خواب و سل است . موارد زیر برخی از شرایط رایج دیگری است که متخصصان ریه آنها را تشخیص و درمان می کنند :

  • آسم : علائم بیماری آسم شامل خس خس سینه ، احساس سفتی در قفسه سینه ، تنگی نفس و سرفه است.
  • برونشکتازی : این بیماری شامل آسیب و گشاد شدن مجاری هوایی بزرگ برونش است.
  • برونشیت : برونشیت به التهاب مجاری هوایی گفته می شود . بیماری برونشیت معمولا در اثر عفونت رخ می دهد.
  • بیماری انسدادی مزمن ریوی : بیماری انسدادی مزمن ریوی به گروهی از بیماری های ریوی گفته می شود که شامل التهاب مجاری هوایی ، آسیب به بافت ریه و محدود شدن جریان هوا است. برونشیت مزمن و آمفیزم شایعترین اشکال آن هستند .
  • برونشیت مزمن : زمانی که بیمار در بیشتر روزهای ماه و حداقل به مدت ۳ ماه سرفه با مخاط بیش از حد داشته باشد ، به برونشیت مزمن دچار است .
  • آمفیزم : آمفیزم شامل آسیب به کیسه های هوا در ریه ها است . در این شرایط ریه‌ ها قادر به بازدم کامل نیستند .
  • بیماری ریه بینابینی : این مشکل شامل یک لیست طولانی از اختلالات مزمن ریه می باشد . بی حسی و سرفه خشک در بسیاری از این اختلالات رایج است .
  • بیماری ریه در اثر مواد سمی : این شرایط ناشی از قرار گرفتن مواد تحریک کننده یا سمی در محیط کار است .
  • آزبستوز : آزبستوز شامل زخم پیشرونده بافت ریه است . بیماری آزبستوز به دلیل قرار گرفتن در معرض الیاف میکروبی آزبست ایجاد می شود.
  • بیسینوز : این بیماری شامل انسداد مجاری هوایی کوچک است که منجر به ایجاد اختلال عملکرد ریه می شود . علت شایع این بیماری شامل گرد و غبار حاصل از فرآیند پردازش پنبه  یا کتان است .
  • بیماری ریه در کشاورزان : این بیماری به دلیل واکنش آلرژیک به ارگانیسم هایی که در یونجه، کاه، غلات یا سایر مواد آلی موجود در مزارع رشد می کنند ، به وجود می آید.
  • پنومونیت افزایش حساسیتی :  بیماری التهاب مجاری هوایی که در اثر قرار گرفتن در معرض آلرژن های استنشاقی مانند باکتری یا قارچ ها ایجاد می شود ، پنومونیت افزایش حساسیتی گفته می شود .
  • سیلیکوز : سیلیکوز به بیماری ناشی از قرار گرفتن در معرض گرد و غبار سیلیس در معادن ، ریخته گری ها ، عملیات انفجار و ساخت سنگ ، خاک رس و شیشه گفته می شود.
  • فیبروز ریوی : این بیماری شامل ضخیم شدن و ایجاد زخم در ریه ها است . فیبروز ریوی به ویژه در رگ های خونی کوچک و کیسه های هوایی که در آن تبادل اکسیژن و دی اکسید کربن انجام می شود ، رخ می دهد .
  • بیماری روماتوئید : بیماری آرتریت روماتوئید می تواند به ریه آسیب رسانده و موجب التهاب ریه ، تجمع مایعات در اطراف ریه ها ، گره های روماتوئید در ریه ها و زخم شدن آنها شود .
  • سارکوئیدوز : گرانولوما که می ‌توانند در اندام ها رشد کرده و تجمع یابند ، بر عملکرد ریه ها تاثیر می گذارند . سارکوئیدوز معمولاً در ابتدا در ریه ها یا غدد لنفاوی شروع می شوند . اما در نهایت ممکن است بر روی اعضای دیگر بدن نیز تأثیر بگذارند .

متخصص ریه از چه روش هایی برای تشخیص بیماری استفاده می کند؟

متخصصان ریه می توانند از آزمایشات مختلف موجود استفاده کرده و بیماری ریه را تشخیص دهند . این آزمایشات شامل موارد زیر هستند :

  • سی تی اسکن برای به دست آوردن تصاویر دقیق استخوان ها، ماهیچه ها، اندام های چربی
  • فلوروسکوپی قفسه سینه که شامل آزمایش اشعه ایکس برای دیدن عملکرد ریه ها می باشد.
  • سونوگرافی قفسه سینه برای بررسی اندام ها و سایر ساختارهای سینه
  • بیوپسی پلور برای نمونه گیری از بافت پلور. ( پلور به غشایی که ریه های شما را احاطه کرده است، گفته می شود. )
  • تست عملکرد ریوی که شامل تست نفس برای بررسی چگونگی عملکرد ریه‌ ها است.
  • آزمایش پالس اکسیمتری برای تعیین میزان اشباع اکسیژن در خون
  • توراسنتز برای خارج کردن و نمونه برداری از مایعات اطراف ریه ها
  • لوله سینه برای از بین بردن هوا یا مایعات اطراف ریه ها
  • برونکوسکوپی برای معاینه مجاری هوایی و بررسی وجود مشکل در نای و مجاری هوایی پایین
  • مطالعه الگوی خواب برای کمک به تشخیص اختلالات خواب مانند آپنه خواب

در مورد بیماری ها و شرایط جدی ‌تر ریه ، ممکن است متخصص شما را برای انجام مراحل مختلفی مانند جراحی لوبکتومی که به منظور برداشتن بخشی از ریه بیمار یا پیوند ریه انجام می شود ، به جراح ‌سینه ارجاع دهد .

محل کار متخصص ریه

متخصصان ریه ممکن است در مطب خود و یا به عنوان بخشی از یک عمل چند رشته ای در اتاق عمل فعالیت کنند. آنها همچنین می توانند در بخش های بیمارستانی به ویژه در بخش مراقبت های ویژه کار کنند . برنامه کاری متخصصان ریه از یک هفته به هفته دیگر متفاوت است. شرایط و ساعات کاری این حرفه به وضعیت بیماران بستگی دارد. بنابراین ممکن است ساعات کاری متخصص ریه بسیار نامنظم باشد.

شرایط تحصیل و آموزش

برای تبدیل شدن به یک متخصص ریه، باید مدرک دانشگاهی ۴ ساله کسب کنید . سپس باید یک دوره آموزشی سه ساله را در تخصص پزشکی داخلی بگذرانید . پس از پایان این دوره ، لازم است دوره فلوشیپ سه ساله را تکمیل کنید . این امر به شما این امکان را می دهد تا آموزش های تخصصی را در زمینه ریه دریافت کنید .